Özel Yazılım Geliştirme: paket yazılım işin yüzde sekseni, kalanı Excel'de
Özel yazılım geliştirme, çoğu firmada paket programın bittiği yerde başlar. Sistem siparişi, faturayı, stoğu tutar; ama sizin işinizi ayıran o son parça tabloda yürür. Biz 25 yıldır ERP'nin içinde çalışan küçük bir ekibiz. Önce paketin gerçekten yetmediğine bakarız; yetiyorsa onu söyleriz, yetmiyorsa eksik parçayı mevcut sisteminize bağlı biçimde yazarız.
Tanıdık geldi mi?
- Paket yazılım işimizin yüzde sekseni yapıyor, kalan yüzde yirmi Excel'de yürüyor.
- İki sistem arasında veri elle taşınıyor; ay sonunda hangi rakamın doğru olduğunu kimse bilmiyor.
- İhtiyacımızı anlatınca 'bizim programda öyle olmaz' cevabı geliyor, iş orada kalıyor.
- Daha önce bir yazılımcıya yaptırdık, adam gitti; kaynak kod da doküman da bizde yok.
İşin iç yüzü
Süreç sektöre mi özgü, size mi özgü
Paket programlar sektörün ortalamasını çözer; firmaların ayrıştığı yer çoğu zaman o ortalamanın dışında kalır. Bir süreci rakipleriniz de aynı şekilde yapıyorsa paketin standardına uymak daha ucuzdur, tersini savunmayız. Ama işi kazandıran şey tam da o süreçse, paketi zorlamak yerine yanına firmaya özel bir parça koymak gerekir.
Mevzuata bağlı işler yazıldıktan sonra da bakım ister
e-fatura, e-irsaliye ve e-arşiv tarafında format ve kural yılda birkaç kez değişir; bu değişikliği takip etme yükü yazılımı yazanın üzerinde kalır. Bu işleri yapıyoruz, ama kararı verirken bakım yükünü baştan masaya koyarız. Sürekli bir sahibi olmayacaksa, o parçayı entegratörün standardında bırakmanızı öneririz.
Kişi sayısı çarpı günlük tekrar
Üç kişinin ayda bir açacağı ekran için yazılım yazmak nadiren geri döner; o iş genelde düzgün bir tablo ve net bir kuralla çözülür. Aynı ekranı her gün on kişi kullanacaksa elle giriş hem zaman hem hata demektir, yazılım kendini kısa sürede öder. Karar verirken bu çarpıma bakarız, ekranın ne kadar gösterişli olacağına değil.
Yazdırdığınız her ekran bir bakım borcudur
Firmaya özel yazılım teslim edildiği gün bitmez; ERP sürümü değişir, mevzuat değişir, süreç değişir. Bu yüzden kapsamı baştan dar tutar, gerçekten fark yaratan parçayı yazarız. Kapsam genişledikçe yıllık bakım yükü de büyür; bunu proje başında konuşmak, iki yıl sonra konuşmaktan çok daha ucuzdur.
Devredilebilirlik: kaynak kod, veri ve doküman
Bize gelen firmaların iyi bir kısmı, daha önce yazılım yaptıran ama yazılımcısına artık ulaşamayan firmalar. Kaynak kod teslim edilmemişse ya da veri modelini anlatan tek satır yoksa, çalışan bir yazılım bile bir süre sonra dokunulamaz hâle gelir. Bu yüzden ilk toplantıda kimin neyin sahibi olacağını yazılı konuşuruz.
Nasıl çalışıyoruz
Keşif ve süreç çıkarımı
İşi yapan kişinin yanına oturur, süreci adım adım çıkarırız: kim hangi kararı veriyor, hangi rakam nereden geliyor, istisna hangi durumda doğuyor. Bu aşamanın çıktısı teklif değil, sizin okuyup 'burası yanlış' diyebileceğiniz bir süreç metnidir.
Ekran taslakları
Kod yazmadan önce ekranların taslağını çıkarır, kullanacak kişiyle üzerinde konuşuruz. Taslakta yapılan değişiklik dakika sürer; aynı değişiklik canlıda gün sürer.
Küçük parçalar hâlinde teslim
Altı ay sonunda tek seferde açılan proje yerine, iki-üç haftalık parçalar hâlinde çalışan ekran teslim ederiz. Kullanıcı erken görür, erken itiraz eder; yanlış anlaşılma altı aylık değil iki haftalık kayıp olur.
Kabul testinde her yetki ve tutar bandı
Kabul testini 'açıldı, çalışıyor' diye geçmeyiz. Her kullanıcı yetkisi ve her tutar ile iskonto bandı tek tek koşulur; sıfır, negatif, üst sınır ve yetkisiz kullanıcı ayrı ayrı denenir. Sahada patlayan işlerin çoğu tam bu denenmeyen kenarlarda çıkar.
Canlıya alma planı
Geçiş tarihini ay sonuna, sayım gününe ya da yoğun sevkiyata koymayız. Geri dönüş yolu, yedek ve elle devam planı yazılı olur; geçiş günü hatta biri bulunur.
Kaynak kod ve doküman devri
Proje bittiğinde kaynak kod, veritabanı şeması ve kurulum adımları size teslim edilir. Amaç, bizimle devam etmeseniz de sistemin ayakta kalabilmesidir; bunu risk değil, işin normal parçası sayıyoruz.
Kimler için
- ERP'si olan ama sipariş ve teklif tarafı işini görmeyen firmalar: fiyat ve iskonto kurallarını doğrudan sistemden okuyan, ERP'ye bağlı çalışan sipariş ve teklif formları yazdık; canlıda kullanılıyor ve modül modül genişliyor.
- Sahadan ve atölyeden veri toplayamayan üreticiler: üretim, fire, sayım ve bakım girişlerinin kâğıt yerine doğrudan sisteme yazıldığı atölye ve saha uygulamaları.
- Mali işler ve raporlama tarafı: e-belge üretimi ve gönderimi, mutabakat çalışmaları, yöneticinin sabah tek ekrandan baktığı raporlama ve pano katmanı.
- Bilgiyi peşinden koşarak alan yöneticiler: onay bekleyen belge, geciken sevkiyat ya da sınır aşan stok gibi durumlarda kişiye bildirim düşen mobil uygulamalar ve WhatsApp üzerinden soru-cevap.
Kapsam dışı — yapmadıklarımız
Ne yaptığımız kadar ne yapmadığımız da önemli. Bu sayfadaki iş için aşağıdakileri üstlenmiyoruz:
- Tek seferlik 'şu ekranı bir yapıver' işleri almıyoruz; sahibi ve bakımı olmayan yazılım altı ay içinde yük hâline geliyor.
- Devir dokümanı ve kaynak kodu teslim edilmeyen iş teslim etmiyoruz; kendi yazdığımız iş de olsa.
- Lisans satmıyoruz, bayi değiliz. ERP lisansınızı kimden aldığınız bizi ilgilendirmez; biz mevcut sisteminizi çalıştırırız.
- Paketin yettiği yere yazılım yazmıyoruz. Keşif sonunda 'burada ayar ve eğitim yeter' diyorsak bunu söyler, teklif çıkarmayız.
- ERP'nin çekirdeğini, sürüm yükseltmesini kilitleyecek biçimde değiştirmiyoruz; geliştirmeyi yanına, ayrı ve bağlantılı bir katman olarak kurarız.
Sık sorulanlar
Yazılan kaynak kod bizim mi olur?
Evet. Proje bittiğinde kaynak kod, veritabanı şeması ve kurulum adımları sizde olur; sözleşmede de böyle yazar. Bunu pazarlık kozu olarak tutmuyoruz, çünkü kodu elinde olmayan firmaların ne yaşadığını yeterince gördük.
Fiyat nasıl belirleniyor?
Keşif ayrı, geliştirme ayrı fiyatlanır. Keşif sonunda süreç metniyle birlikte iş kalemlerine bölünmüş bir adam-gün tahmini veririz, fiyatı bunun üzerinden konuşuruz. Kapsam sonradan büyürse yeni kalem olarak yazılır; 'ufak bir ekleme' diye sessizce büyütmeyiz. Bakım ayrıca ve yıllık olarak fiyatlanır.
Mevcut ERP'mize bağlanır mı?
Dynamics NAV ve Business Central tarafında doğrudan çalışıyoruz; SQL Server üzerinde veri okuma, servis üzerinden yazma ve rapor katmanı günlük işimiz. Başka bir ERP ise, veritabanına veya servislerine erişim veriliyorsa bağlanır. Erişim yoksa ya da üretici izin vermiyorsa bunu keşif aşamasında söyleriz.
Bakım anlaşması şart mı?
Şart değil, ama öneriyoruz. Kaynak kod sizde olduğu için istediğiniz zaman başka bir ekiple de devam edebilirsiniz. Bakımsız devam edecekseniz teslimde bunu konuşur, sistemin hangi değişikliklerden etkileneceğini yazılı bırakırız.
Ne kadar sürer?
İlk çalışan parçayı genelde birkaç hafta içinde görürsünüz; işin tamamı kapsama göre değişir. Tek bir bitiş tarihi vermek yerine işi parçalara böler, her parçanın tarihini ayrı veririz. Gecikme olacaksa teslim gününde değil, gördüğümüz gün söyleriz.
Küçük bir ekipsiniz, bu risk değil mi?
Küçük olduğumuzu saklamıyoruz. Avantajı, işi anlatacağınız kişiyle yazacak kişinin aynı olması ve araya katman girmemesi. Riski ise kapasite; bu yüzden aynı anda az sayıda iş alıyor, kaynak kodu ve dokümanı teslim ederek bize bağımlı kalmamanızı sağlıyoruz.
İlgili sayfalar
Önce bir konuşalım
Keşif görüşmesi ücretsizdir ve bir şey satın almanızı gerektirmez. Mevcut durumunuzu dinler, yapılabilecekleri açıkça söyleriz.
Görüşme talebi bırakın →